Zdrowie Wrocławian pod lupą. Co pokazuje wieloletnie badanie PICTURE?

Co szóste badane dziecko ma nadmierną masę ciała. Co trzecie zmaga się z niepokojem lub lękiem, a niemal połowa zgłasza trudności ze skupieniem uwagi, zapamiętywaniem lub nauką. Niepokojące sygnały płyną również z badań dorosłych mieszkańców Wrocławia – około połowa ma nadmierną masę ciała, a u co piątej osoby stwierdzono nadciśnienie.

To część wyników projektu PICTURE, jednego z najdłużej prowadzonych badań populacyjnych dotyczących zdrowia mieszkańców Wrocławia.

Projekt, realizowany od 2019 roku przez Uniwersytet Medyczny we Wrocławiu, obejmuje około 2,5 tysiąca mieszkańców miasta – 1250 dzieci oraz 1250 ich rodziców. Co dwa lata te same osoby są zapraszane na kolejne badania.

To właśnie możliwość obserwowania tych samych ludzi przez wiele lat jest jedną z największych wartości projektu. Badacze mogą sprawdzać nie tylko, jaki jest aktualny stan zdrowia mieszkańców, ale również śledzić, jak zmienia się on wraz z wiekiem, stylem życia czy zmianami społecznymi i środowiskowymi.

Badanie ma charakter długoterminowy, a miasto wsparło jego realizację dotąd kwotą ponad 1,5 mln zł.

Wyniki dotyczące najmłodszych mieszkańców Wrocławia zwracają uwagę nie tylko na kwestie związane z masą ciała, ale przede wszystkim na zdrowie psychiczne i codzienne funkcjonowanie.

Około jedno na sześć badanych dzieci ma nadmierną masę ciała. Jednocześnie niemal połowa uczestników zgłasza problemy ze skupieniem uwagi, zapamiętywaniem lub nauką.

Co trzecie dziecko deklaruje, że doświadcza niepokoju lub lęku, a jedna piąta – obniżonego nastroju lub objawów depresyjnych. Badacze obserwują także wzrost liczby dzieci korzystających z pomocy psychologicznej i psychiatrycznej.

Ważnym elementem obrazu zdrowia najmłodszych jest również sposób spędzania wolnego czasu. 47 proc. badanych dzieci spędza w dni wolne co najmniej pięć godzin przed ekranem.

– To dane, które pokazują, jak bardzo zdrowie fizyczne i psychiczne są dziś ze sobą powiązane. Długoterminowe badania pozwalają nam dostrzec problemy, które w pojedynczych statystykach mogłyby pozostać niewidoczne – wynika z założeń projektu.

Również wyniki dotyczące dorosłych pokazują wyraźne wyzwania zdrowotne.

Około połowa badanych dorosłych ma nadmierną masę ciała, a nadciśnienie stwierdzono u 20 proc. uczestników. Na początku badania problem ten dotyczył około 14 proc. osób.

Wyraźnie wzrósł także odsetek osób odczuwających zadyszkę podczas zwykłych, codziennych czynności – z około 7 proc. do blisko 16 proc.

Jeszcze bardziej zauważalna jest zmiana dotycząca bólu lub ucisku w klatce piersiowej podczas zwykłej aktywności. Obecnie takie dolegliwości zgłasza ponad 10 proc. badanych, podczas gdy wcześniej było to około 1 proc.

Nie wszystkie trendy są jednak negatywne. Spadł odsetek palaczy – z około 13 proc. do 9,5 proc. To jeden z przykładów zmian, które również można obserwować dzięki regularnemu powtarzaniu badań.

Uczestnicy projektu przechodzą szeroki zakres badań. Obejmuje on między innymi morfologię i inne badania krwi, badania moczu i kału, pomiar poziomu glukozy i cholesterolu, EKG, spirometrię, pomiar ciśnienia, masy i składu ciała oraz siły uścisku dłoni.

Dzięki temu PICTURE nie ogranicza się do deklaracji uczestników. Badacze mogą zestawiać informacje o samopoczuciu i stylu życia z konkretnymi wynikami badań medycznych.

– Im dłużej prowadzimy takie badania, tym lepiej widzimy, jakie problemy zdrowotne narastają, a jakie ustępują. Dla miasta to konkretna wiedza, która może pomóc lepiej planować profilaktykę i działania zdrowotne – mówi Tomasz Janoś, dyrektor Wrocławskiego Centrum Akademickiego.

Wyniki badań mają znaczenie nie tylko dla naukowców. Mogą być wykorzystywane przy projektowaniu miejskich programów profilaktycznych i zdrowotnych.

Dane z kolejnych lat pozwolą odpowiedzieć na pytania o to, jak na zdrowie mieszkańców wpływają wiek, styl życia, warunki społeczne czy środowisko, w którym żyją. To szczególnie ważne w sytuacji, gdy wiele problemów zdrowotnych rozwija się stopniowo i staje się widocznych dopiero po latach.

Projekt PICTURE jest również częścią EPILINK.pl – sieci 12 polskich ośrodków prowadzących długoterminowe badania zdrowia ludności. Sieć została wpisana przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego na Polską Mapę Infrastruktury Badawczej.

Oznacza to uznanie EPILINK.pl za infrastrukturę badawczą o znaczeniu krajowym. Ułatwia to współpracę między ośrodkami, pozyskiwanie grantów oraz porównywanie danych dotyczących zdrowia mieszkańców różnych części Polski.

– Dla projektu PICTURE jest to szczególnie istotne, ponieważ wzmacnia jego pozycję jako jednego z przedsięwzięć budujących nowoczesną infrastrukturę badań populacyjnych w Polsce. Pokazuje to również, że zaangażowanie miasta w rozwój badań populacyjnych przynosi efekty wykraczające poza wymiar lokalny – mówi prof. dr hab. n. med. Tomasz Zatoński, lider projektu PICTURE.

Wrocław staje się w ten sposób częścią szerszego systemu badań nad zdrowiem społeczeństwa. A im dłużej projekt będzie trwał, tym pełniejszy obraz zdrowia miasta uda się stworzyć.

Bo PICTURE to nie tylko zbiór liczb i wyników badań. To wieloletnia historia o tym, jak żyją, chorują i zmieniają się Wrocławianie i Wrocławianki – oraz jakie wyzwania zdrowotne stoją dziś przed miastem.

Zdrowie Wrocławian pod lupą. Co pokazuje wieloletnie badanie PICTURE?