Reklama

Epidemia koronawirusa i mandaty. Czy można odmówić ich przyjęcia?

Robert

08/04/2020 15:20

Epidemia koronawirusa sprawiła, że w nasze życie wkroczyły bardzo restrykcyjne nakazy i zakazy. Przede wszystkim w poważnym stopniu ograniczona została swoboda poruszania się w przestrzeni publicznej. Policja zapowiada: "zero tolerancji" dla osób, które lekceważą ograniczenia związane z pandemią koronawirusa. Tymczasem w mediach krążą "informacje" i "porady" aby nie przyjmować mandatów.

Wraz z rozwojem epidemii koronawirusa w naszym kraju rząd zwiększa ograniczenia swobody przemieszczania się. Według najnowszych przepisów i zaleceń niedozwolone jest korzystanie z parków, skwerów, spacerowych bulwarów i lasów. Problem okazuje się wymiana opon czy wyjazd na myjnię samochodową.

Policjanci restrykcyjnie podchodzą do zakazu wychodzenia z domu bez ważnego powodu. W efekcie na Polaków nałożono wiele mandatów. Od momentu zaostrzenia obostrzeń polska policja wystawiła aż 9,7 tys. mandatów. Wszystkie dotyczyły nieprzestrzegania zasad dotyczących przemieszczania się, które wprowadzono dwa tygodnie temu. W 2,3 tys przypadków skierowano wniosek o ukaranie do sądu.

Reklama

Stanowcza postawa policji wywołuje oczywiście społeczny opór. Internauci, część mediów nawołują wręcz do obywatelskiego nieposłuszeństwa i nieprzyjmowania mandatów. Wątpliwości ma też wielu prawników. Powtarzającym się argumentem ma być nie ogłoszenie na terenie RP stanu klęski żywiołowej bądź stanu wyjątkowego, które sankcjonowałyby legalność wprowadzonych zakazów. Tak więc szybko powstała teoria o braku podstawy prawnej do wystawiania mandatów.

Oczywiście przyjęcia mandatu odmówić można zawsze. Ale w obecnej sytuacji szanse na dochodzenie swoich racji wyglądają mniej niż mizernie.

Reklama

Art. 48a. 1. Kto w stanie zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii nie stosuje się do ustanowionych na podstawie art. 46 lub art. 46b nakazów, zakazów lub ograniczeń, o których mowa w: 1) art. 46 ust. 4 pkt 1 lub w art. 46b pkt 5 i 9–12, podlega karze pieniężnej w wysokości od 5000 zł do 30 000 zł;

To nowo dodany fragment (jeden z kilku dotyczących kar za różne przewinienia w okresie epidemii) Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi związany z naruszeniem ograniczeń dotyczących przemieszczania się.

Reklama

Policjanci z reguły kierują się wykładnią art 54 Kodeksu Wykroczeń

Kto wykracza przeciwko wydanym z upoważnienia ustawy przepisom porządkowym o zachowaniu się w miejscach publicznych, podlega karze grzywny do 500 złotych albo karze nagany.

A więc jasnym jest, ze przepisy w sprawie ograniczenia w przemieszczaniu się, wydane zostały z upoważnienia Ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Tak więc argument o braku podstawy prawnej jest niezbyt pewny. Można w sądzie próbować swoich sił, tylko kto z odmawiających przyjęcia mandatu poradzi sobie przed sądem z uzasadnieniem, że w sytuacji, gdy nie wprowadzono stanu klęski żywiołowej, wskazane przepisy nakładające kary po pierwsze, zostały wprowadzone wbrew konstytucji, a po drugie, są nieostre i ich interpretacja jest niejednoznaczna? Potrzebna będzie pomoc prawników. Pomoc płatna, więc ci ostatni do nieprzyjmowania mandatów może i mogą namawiać, w końcu sami ryzykują najmniej.

Reklama

Nie mniej ważny jest tryb karania sprawców lub domniemanych sprawców wykroczeń.

Kary pieniężne, o których mowa w:

1) ust. 1, wymierza, w drodze decyzji administracyjnej, państwowy powiatowy inspektor sanitarny i państwowy graniczny inspektor sanitarny;

2) ust. 2, wymierza odpowiednio wojewoda albo minister właściwy do spraw zdrowia. 4. Decyzja w sprawie kary pieniężnej podlega natychmiastowemu wykonaniu z dniem jej doręczenia. Decyzję tę doręcza się niezwłocznie. (...)

Egzekucja nałożonych kar pieniężnych następuje w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Reklama

Kary pieniężne stanowią dochód budżetu państwa i są wpłacane w terminie 7 dni od dnia wydania decyzji. W przypadku kar, o których mowa w ust. 1, są one wpłacane na rachunek bankowy właściwej stacji sanitarno-epidemiologicznej.

Co to oznacza w praktyce? Ano ni mniej ni więcej niż fakt, że właściwe organy mogą nakładać sankcję według dwóch reżimów prawnych – karnego (wykroczeniowego) i administracyjnego. Jeśli zostaniemy ukarani administracyjnie, obowiązek zapłaty powstanie w ciągu 7 dni. Potem na nasze konto wejdzie komornik. Odwołanie? Jak najbardziej, proszę próbować – ale nie wstrzymuje to wykonania kary! Ponadto odwołanie do sądu administracyjnego musi mieć na celu podważenie legalności przepisów nakładających kary i uwzględniać skomplikowaną obecnie sytuację prawną.

Reklama

Pozostaje jeszcze pytanie, czy wyszukiwanie luk prawnych, próba niepodporządkowania się przepisom - bo przecież można nie przyjmować mandatu, bo nic nam nie zrobią - wpisuje się do reguł dyscypliny potrzebnej do walki z epidemią? A może podnosi jej skuteczność?

Co jednak w takim razie z wyjazdem na myjnię czy wymianą opon? - bowiem to dziś jedne z najczęściej zadawanych pytań. zakłady wulkanizacyjne i myjnie są przecież czynne. Niestety, katalog „niezbędnych potrzeb” nie został określony, a interpretacja tego, co jest „niezbędne” ciągle jeszcze się zmienia. Policjanci tłumacza więc, że tłumaczą, że oceny za każdym razem indywidualnie musi dokonać interweniujący policjant.

Reklama

– Każda sprawa, każda kontrola, każda interwencja są inne i oceniane przez policjanta na miejscu. Nie da się „gdybać” i odnosić ogólnikowo – wyjaśnia rzecznik komendanta Głównego Policji insp. Mariusz Ciarka.

Tak więc mycie samochody chyba taka potrzebą nie jest. Ale jeśli mamy brudną przednią szybę, która uniemożliwia nam bezpieczną podróż to wtedy przecież musimy umyć auto. Nie wtedy jednak kiedy umyjemy auto i wstawimy do garażu by nie korzystać z niego w najbliższym czasie. Samochody raczej mogą myć taksówkarze i osoby, którym służą one do pracy. Ale w tym wypadku także interpretacja jest po stronie policjanta.

Reklama

Podobnie rzecz ma się z wymianą opon. Jeśli jest ona konieczna by bezpiecznie jeździć samochodem to oczywiście należy ją przeprowadzić. Pod warunkiem, że samochód jest przez nas wykorzystywany do pracy. Tymczasem jednak Polski Związek Przemysłu Oponiarskiego wraz z Polskim Związkiem Przemysłu Motoryzacyjnego i Związkiem Dealerów Samochodowych apelują o niekaranie kierowców za przyjazd do zakładu wulkanizacyjnego w celu wymiany opon, argumentując to względami bezpieczeństwa na drogach.