60 lat od pierwszej transplantacji nerki od żywego dawcy we Wrocławiu. USK liderem transplantologii na Dolnym Śląsku

Ponad połowa wszystkich przeszczepień nerek wykonanych na Dolnym Śląsku w 2025 roku została przeprowadzona w Uniwersyteckim Szpitalu Klinicznym we Wrocławiu (USK). To najlepszy wynik ośrodka w ostatniej dekadzie i potwierdzenie wysokiej skuteczności rozwijanego programu transplantacyjnego.

W marcu zespoły Kliniki Nefrologii, Medycyny Transplantacyjnej i Chorób Wewnętrznych oraz Kliniki Chirurgii Naczyniowej, Ogólnej i Transplantacyjnej USK obchodzą 60. rocznicę pierwszego w Polsce przeszczepienia nerki od dawcy żywego. Zabieg ten przeprowadził w 1966 roku zespół prof. Wiktora Brossa – wydarzenie, które na trwałe zapisało się w historii polskiej medycyny i do dziś stanowi fundament rozwoju transplantologii w regionie.

Pierwszy udany przeszczep nerki od dawcy rodzinnego wykonano 31 marca 1966 roku w ówczesnej Akademii Medycznej we Wrocławiu. Od tego czasu ośrodek konsekwentnie rozwija program transplantacji, pozostając dziś jedynym na Dolnym Śląsku, który realizuje przeszczepienia od dawców żywych. Jak podkreślają specjaliści, dawstwo rodzinne nie ogranicza się wyłącznie do osób spokrewnionych.

Rekordowe wyniki i rozwój programu

Rok 2025 był dla USK przełomowy – wykonano 77 transplantacji nerek, czyli ponad połowę ze 130 przeprowadzonych w regionie. To najwyższy wynik w ciągu ostatnich 10 lat. W 2026 roku przeprowadzono już 20 takich zabiegów, co potwierdza utrzymującą się wysoką aktywność ośrodka.

Istotnym elementem rozwoju jest program przeszczepień od dawców żywych, który zwiększa dostępność leczenia i poprawia jego efekty. Ośrodek prowadzi również szerokie działania edukacyjne skierowane do pacjentów i środowiska medycznego.

– Wyniki ostatnich lat pokazują, że konsekwentny rozwój programu przynosi realne efekty – zarówno w liczbie zabiegów, jak i dostępności terapii – podkreśla prof. Mirosław Banasik. – Szczególnie istotne są przeszczepienia od dawców żywych, które zapewniają najlepsze rokowania i skracają czas oczekiwania.

Silne zaplecze chirurgiczne

Kluczową rolę w realizacji programu odgrywa Klinika Chirurgii Naczyniowej, Ogólnej i Transplantacyjnej kierowana przez prof. Dariusza Janczaka. Zespoły tej jednostki odpowiadają za najbardziej wymagające etapy procedur – od pobrania narządu po sam przeszczep.

Łącznie we Wrocławiu wykonano już ponad 2,5 tysiąca przeszczepień nerek oraz kilkaset transplantacji wątroby.

– Transplantacja to jedna z najbardziej złożonych procedur medycznych, wymagająca precyzji i ścisłej współpracy wielu zespołów. Każdy etap ma kluczowe znaczenie dla powodzenia leczenia – zaznacza prof. Dariusz Janczak.

Współpraca zespołów i nowoczesne metody

Istotnym elementem programu jest współpraca z Uniwersyteckim Centrum Urologii, kierowanym przez prof. Tomasza Szydełkę. To tam realizowane są pobrania nerek od dawców żywych – z wykorzystaniem technik laparoskopowych, które ograniczają obciążenie organizmu i skracają czas rekonwalescencji.

– Bezpieczeństwo dawcy i jakość pobranego narządu to absolutny priorytet – podkreśla prof. Tomasz Szydełko.

Od 2014 roku w USK stosowana jest laparoskopia w pobraniach od dawców żywych. Ośrodek realizuje także zaawansowane procedury u pacjentów wysokiego ryzyka, w tym wysokoimmunizowanych.

Przykliniczna Poradnia Transplantacji Nerek należy do największych w Polsce – rocznie udziela ponad 10 tys. porad i opiekuje się ok. 1200 pacjentami po przeszczepach.

Dializoterapia i przygotowanie do transplantacji

Choroby nerek dotyczą w Polsce nawet 4,7 mln osób. Dla wielu pacjentów jedyną szansą leczenia pozostaje dializoterapia lub przeszczep.

W USK pod opieką Stacji Dializ znajduje się blisko 100 pacjentów, a rocznie wykonywanych jest ok. 17 tys. zabiegów. Równolegle pacjenci przygotowywani są do przeszczepienia nerki, które – jeśli możliwe – pozostaje najlepszą metodą leczenia.

Szczególne znaczenie mają przeszczepienia wyprzedzające (preemptive), wykonywane jeszcze przed rozpoczęciem dializoterapii. W 2025 roku stanowiły one około połowy przeszczepień rodzinnych w ośrodku.

Koordynacja i organizacja procesu

Ważnym wsparciem programu jest Biuro ds. Donacji i Transplantacji, odpowiedzialne za koordynację całego procesu – od identyfikacji dawców po organizację przeszczepu.

– W transplantologii kluczowe są czas, logistyka i komunikacja. Sprawna koordynacja realnie zwiększa liczbę wykonywanych transplantacji – podkreśla Mateusz Rakowski.

Dziedzictwo i przyszłość

Początki wrocławskiego ośrodka sięgają 1958 roku. Dziś USK pozostaje jednym z najważniejszych centrów transplantacyjnych w Polsce, łącząc wieloletnie doświadczenie z nowoczesnymi metodami leczenia.

Jubileusz 60-lecia to nie tylko okazja do podsumowań, ale także potwierdzenie, że rozwój transplantologii na Dolnym Śląsku opiera się na wiedzy, konsekwencji i zaangażowaniu całych zespołów medycznych.

60 lat od pierwszej transplantacji nerki od żywego dawcy we Wrocławiu. USK liderem transplantologii na Dolnym Śląsku